Hoe Fibby+ zwemmen toegankelijk maakt voor iedereen
Jaarlijks overlijden wereldwijd ongeveer 300.000 mensen als gevolg van verdrinking. Fibby is een zwemhulpmiddel waarmee kinderen blijven drijven en spelenderwijs zichzelf leren te redden in en rondom water. Jeugdsport Innovatiecentrum Windesheim (JSIC) ontwikkelde daarbij een lesmethode die vooral uitgaat van met plezier bewegen in een waterrijke leeromgeving. De Fibby is inmiddels verkrijgbaar in 51 landen en heeft bewezen dat innovatief zwemonderwijs werkt. Na het succes van de Fibby voor kinderen zet Jeugdsport Innovatiecentrum (JSIC) Windesheim nu de volgende stap in samenwerking met Fibby. Met de Fibby+ helpen ze ook volwassenen die niet kunnen zwemmen, ouderen en mensen met een beperking veilig het water in. Mandy van Rooden, docent-onderzoeker bij JSIC, vertelt hoe de winst van de Sportinnovator Play-Offs vorig jaar deze ambitieuze uitbreiding mogelijk maakte.
Een goed voorbeeld van het succes van de Fibby is het werk op Ambon. “Drie jaar geleden had het Indonesische eiland één zweminstructeur. Vandaag zijn dat er twintig, allemaal opgeleid met het Fibby-programma,” vertelt Van Rooden enthousiast. Maar vanuit alle hoeken kwam steeds meer de vraag of de Fibby én een zwemprogramma ook voor volwassenen bestaat. Reden genoeg om aan de slag te gaan met Fibby+.
Urgentie vanuit de praktijk
Verdrinking is de derde doodsoorzaak onder jonge kinderen. Wereldwijd is verdrinking een groot probleem, ook onder volwassenen. Jaarlijks overlijden ongeveer 300.000 mensen als gevolg van verdrinking (WHO, 2024). En in veel gevallen is het te voorkomen. “We maken dit mee in onze internationale projecten. Jonge broertjes en zusjes moeten mee op de vissersboot in Suriname, maar kunnen allemaal niet zwemmen,” legt Van Rooden uit.
Ook veel dichter bij huis ziet ze een grote behoefte aan zwemonderwijs. “Wij helpen nu bijvoorbeeld met groot succes kinderen vanuit een asielzoekerscentrum in Zwolle. Maar ook hun ouders kunnen (meestal) niet zwemmen. Die zien de lol van hun kinderen in het water, maar ook de noodzaak, en vragen aan ons: kun je ons ook leren zwemmen?”
'Verdrinking is een groot probleem, ook onder volwassenen. En het is in veel gevallen gewoon te voorkomen als we iedereen essentiële watervaardigheden bijbrengen. We voelen sterk de urgentie om hier iets aan te doen.'
Van prototype naar concrete testen
Die urgentie bracht JSIC ertoe om mee te doen aan de Sportinnovator Play-Offs. “We wilden kijken of we subsidie konden krijgen voor de ontwikkeling van de Fibby voor volwassenen,” vertelt Van Rooden. De winnende pitch leverde €20.000 op, precies wat ze nodig hadden voor de eerste cruciale stap. “Dat was fantastisch. Het feit dat we via Sportinnovator op een laagdrempelige manier financiering konden krijgen was voor ons echt een enorme stimulans.”
Dankzij de prijs vlogen ze uit de startblokken. “We hadden al een soort prototype, maar dat was verre van ideaal.” Het geld werd volledig besteed aan verdere prototypeontwikkeling en het testen met verschillende doelgroepen. “Mensen met MS en mensen die helemaal niet kunnen zwemmen bijvoorbeeld. We hebben uitgebreid getest en steeds de informatie samengebracht om het product te verbeteren.”
'Een vrouw met MS zei tijdens een testsessie: dit geeft me weer het gevoel zoals ik vroeger zwom. Dat soort verhalen maken heel veel indruk.'
De uitdagingen van een volwassen doelgroep
De ontwikkeling bracht ook uitdagingen met zich mee. Je kunt een product voor kinderen namelijk niet één op één omzetten naar een product voor volwassenen. Een belangrijk verschil met de kinderversie was het design: “We merkten dat er soms schaamte meespeelt. Je gaat als volwassene niet met een oranje visje op je rug zwemmen. Het is nu een stoere rugzak geworden waar je zelfs ook spullen in kunt doen die droog blijven in het water.”
Daarnaast bleek de lichamelijke diversiteit bij volwassenen een grote uitdaging. “Waar kinderen vaak dezelfde verhoudingen hebben, variëren volwassenen enorm in lengte, gewicht en lichaamsbouw,” legt Van Rooden uit. “En dan heb je ook nog mensen met fysieke beperkingen die ieder hun eigen behoeften hebben.”
Klaar voor de volgende fase
De Fibby+ staat nu op het punt van marktintroductie. “De designs liggen klaar. Nu worden de materialen gekozen. De komende tijd reizen Gerben en Hugo (oprichters van Fibby) af naar de fabriek om de laatste keuzes te maken.”
Van Rooden kijkt uit naar deze volgende fase. “We wachten op de eerste lichting Fibby+. Dan kopen we er als hogeschool direct 25 en gaan we met ouders van kinderen die bij ons leren zwemmen in een pilotgroep. Veel van hen hebben een migratieachtergrond.”
'De diversiteit in volwassen lichamen was echt een puzzel. Daarnaast ga je als volwassene ook niet met een oranje visje op je rug zwemmen. We moesten terug naar de tekentafel.'
De ideale combinatie
Met de Fibby+ alleen ben je er nog niet. Net als met de kinderversie is dit het moment om te kijken naar wat dit betekent voor programmaontwikkeling. “Nu zie je dat zwemlessen voor volwassenen vaak het kinderprogramma zijn, vertaald naar volwassenen. Dat is volgens ons geen goede match, want volwassenen hebben andere behoeften.” Daarom gaan Mandy en haar team zich de komende tijd focussen op een doelgericht zwemprogramma dat volwassenen samen met de Fibby+ wereldwijd gaat helpen om veilig het water in te gaan.
Meer weten over Fibby? Kijk op de website: https://fibby.org/