Bewegen: jong geleerd, oud gedaan — het nijntje Beweegdiploma legt de basis
Rotterdam is gastheer van de wereldkampioenschappen turnen. Een mooie gelegenheid om het 12,5-jarig jubileum van het nijntje Beweegdiploma te vieren: het beweegprogramma waarmee de Koninklijke Nederlandse Gymnastiek Unie (KNGU) peuters spelenderwijs leert bewegen. Een dag voor de aftrap van de WK is Ahoy feestelijk ingericht als festival voor de allerkleinsten: ruim 2.000 kinderen zijn er ontvangen om te komen bewegen, ontdekken en spelen. Met hulp van de impactvoucher van Sportinnovator werkt de bond aan verdere opschaling van het programma. Dit doen ze onder meer met een app en een beter inwerktraject. Uiteindelijk doel is het nijntje Beweegdiploma binnen tien kilometer bereikbaar te maken voor elk kind in Nederland.
De KNGU ontwikkelde het programma voor kinderen van twee tot vijf jaar in samenwerking met Mercis BV, het bedrijf achter het wereldberoemde konijntje. In het programma leren kinderen spelenderwijs de basisvormen van bewegen: rollen, springen, klimmen, balanceren. Na minimaal twintig weken oefenen, verspreid over een heel schooljaar, ontvangen ze hun diploma. Dat diploma vermeldt niet “ik kan springen”, maar “ik heb geoefend met springen.” Een subtiel maar bewust verschil.
“We hebben daarin een transitie gemaakt”, legt Mark Kroes uit, senior productmedewerker Breedtesport bij de KNGU. “Het gaat niet om het resultaat, maar om het plezier en de inspanning. Dat is ook wat kinderen in die leeftijd nodig hebben.” Bij de KNGU doet zo'n 80% van de leden niet mee aan wedstrijden. Juist die brede, niet-wedstrijdgerichte groep vormt de kern van de missie. “Wij zijn niet per se een bond die kinderen uitsluitend opleidt om de nieuwe Sanne Wevers of Epke Zonderland te worden”, zegt Kroes. “Wij zijn er om kinderen een basis mee te geven om een leven lang te kunnen bewegen.”
De basis voor de rest van je leven
Waarom is het zo belangrijk dat kinderen in die vroege jaren gevarieerd leren bewegen? Kroes: “Vanuit de theorie weten we dat als je motorisch beter onderlegd bent, je creatiever gaat bewegen en oplossingsgerichter bent. Je ervaart meer plezier in het bewegen.”
Rein van den Berg, manager Marketing, Communicatie & Partnerships bij de KNGU, vult aan: “Jong geleerd, oud gedaan. Als op jonge leeftijd die motorische ontwikkeling goed wordt uitgevoerd, dan heb je een basis meegekregen die ervoor zorgt dat je je hele leven blijft bewegen. Geen garantie, maar het is wel het eerste stapje dat gezet kan worden. Beweegarmoede ontstaat niet alleen door nooit te beginnen, maar ook door uitstromen. Een brede motorische basis verlaagt die drempel, in welke levensfase je ook zit.”
Meer dan een beeldmerk: nijntje kent het kinderbrein
In de tien Peuterfestivals die naar aanloop van de WK zijn georganiseerd, ging het nijntje Beweegdiploma ook de straat op. Op nijntje pleintjes in verschillende wijken, konden jonge kinderen en ouders kennismaken met het nijntje Beweegdiploma. “De wijk Rotterdam-Zuid is een voorbeeld waar je goed ziet waar het programma aan bijdraagt. Dat zit ‘m in zowel bewegingsvaardigheden als cognitieve vaardigheden”, legt Kroes uit. “Veel kinderen groeien daar op zonder naar de kinderopvang te gaan. Ze komen weinig in aanraking met andere kinderen vóór de basisschool. Door middel van plezier en veel herhaling leren ze basisdingen, zoals wat de verschillende kleuren zijn of bewegen versus stilzitten.”
Het nijntje Beweegdiploma is door het Kenniscentrum Sport en Beweging erkend als effectieve beweeginterventie op het hoogste niveau. En die erkenning gaat verder dan motoriek alleen. De kracht zit ook in didactiek. Van den Berg: “Nijntje is meer dan alleen een beeldmerk. Mercis heeft jarenlange expertise in wat werkt bij kinderen in deze leeftijdsgroep. Samen met de expertise van de KNGU in didactiek, maakt nijntje dit programma een complementair verhaal.”
De groeipijn van succes
De ambitie is helder: 10.000 diploma’s per jaar uitreiken en binnen vijf jaar landelijke dekking realiseren. Kroes: “Ter vergelijking: jaarlijks worden er in Nederland ongeveer 200.000 zwemdiploma's uitgereikt. Dat geeft wel aan dat er groeimogelijkheden zijn. Maar dat vraagt om samenwerking buiten het eigen netwerk van turnverenigingen. Met gemeenten, andere sportbonden én de kinderopvang. De Atletiekunie heeft het programma omarmd, we hopen dat meer partijen en sportbonden volgen.”
En de bereidheid is er, meer dan genoeg. Vanuit gemeenten en kinderdagverblijven stromen de aanvragen binnen. De drempel zit dus niet in het verkopen van het programma, maar in het opschalen zelf, het faciliteren. “Wij kunnen alle aanvragen nu niet aan. Daar zit voor ons de uitdaging”, vertelt Kroes.
Buiten de bond: wie regelt het dan?
Binnen de eigen bondstructuur heeft de KNGU veel grip. Wie lid is van de bond, krijgt automatisch toegang tot de digitale systemen, de materialen en de opleidingen. Maar een zzp-coach die met het nijntje Beweegdiploma aan de slag gaat via een kinderdagverblijf, valt buiten die structuur. Kroes: “Ook buiten ons netwerk willen we goed kunnen faciliteren. In de communicatie, in uitingen, maar ook in alle praktische zaken rondom het nijntje Beweegdiploma.”
Zo helpt de impactvoucher van Sportinnovator
Precies daarvoor zet de KNGU de impactvoucher van Sportinnovator in. Die maakt het mogelijk om een zelfstandige applicatie te bouwen. Dat gebeurt los van de interne bondssystemen, zodat coaches en pedagogisch medewerkers buiten de bondstructuur ook goed gefaciliteerd worden. Tegelijkertijd wordt de ‘onboarding’ voor nieuwe docenten vernieuwd. Want de groeikans zit niet in de turnverenigingen. Die zit in de andere sportverengingen, kinderopvang en lokale organisaties zoals de speeltuin of het buurthuis in de wijk.
Van den Berg: “Het zwem- en fietsdiploma hebben in Nederland een vanzelfsprekende plek gekregen. Het nijntje Beweegdiploma zou eigenlijk op dezelfde manier gepositioneerd moeten worden. Als iets wat gewoon bij de ontwikkeling van een kind hoort.”
Opa en oma pluis-diploma?
Op 22 oktober organiseerde de KNGU samen met Sportinnovator tijdens de WK turnen een expertmeeting over inactiviteit bij 60-plussers. En in het kader van het thema van de WK turnen (Building Bridges) vertelt Kroes dat er ideeën zijn ontstaan om het nijntje Beweegdiploma te verbinden aan andere generaties. “We filosoferen weleens over een opa en oma pluis-diploma. Grootouders passen veel op hun kleinkinderen. Waarom zouden ze die tijd niet kunnen gebruiken om samen te bewegen? Hoe zorgen we ervoor dat we problemen die bij senioren voorkomen (stijfheid, vallen) via dit programma aanpakken?”
Bewegen buiten de gymzaal
De WK turnen, van 17 tot en met 25 oktober in Rotterdam Ahoy, is het podium waarop het nijntje Beweegdiploma laat zien waar het naartoe wil. In de stad is de campagne 'SPEEL JE MEE?' bijvoorbeeld zichtbaar via beweegroutes: tegels met nijntje beweegspellen die de weg wijzen naar speeltuinen in de wijken. Die route is nodig, want de cijfers zijn zorgwekkend. Van den Berg: “Kinderen in Rotterdam speelden vroeger zeven van de zeven dagen per week buiten. Dat zijn er nu nog maar twee of drie. Dat is schrikbarend. Die speeltuinen zijn er al, zo zorgen we ervoor dat kinderen de weg ernaartoe weer vinden.”
De teller van uitgereikte nijntje Beweegdiploma's staat na 12,5 jaar op 100.000. Van den Berg verwoordt wat dat getal betekent: “Het diploma is geen eindpunt. Het is het moment waarop je een kind zijn nijntje Beweegdiploma geeft en zegt: nu gaat het pas echt beginnen. We hopen dat we met dit programma een generatie helpen om beter te bewegen dan de generaties ervoor.”
Foto's: nijntje Beweegdiploma op de WK Turnen.
Foto boven: uitreiking van het 100.000ste nijntje Beweegdiploma.
