Sportinnovator

De rol van #11 is het bij elkaar brengen van partijen en zorgen dat innovaties worden ontdekt, getest en doorontwikkeld, altijd met een concrete uitdaging of probleem als aanleiding. Het werk is georganiseerd rondom vier thematische communities: amateurvoetbaltechnologie, performance, infrastructuur en voetbalbeleving & community building.

Die communities zijn meer dan netwerken. Ze vormen ook een gezamenlijk besluitvormingsorgaan. "We bepalen samen welke innovatieprojecten we doen en hoe we deze prioriteren", legt Van Dijk uit. ''Wie zijn eigenbelang boven het gezamenlijke doel stelt, merkt al snel dat de community dit zelf corrigeert. Dan stelt iemand uit de groep een scherpe vraag over hoe dat het Nederlandse voetbal als geheel verder helpt."

Van Equality Index tot grasmat
Iedere community werkt volgens dezelfde aanpak: ze beginnen bij de praktijkvraag van gebruikers, verrijken die met data en onderzoek, ontwikkelen oplossingen samen met partners en toetsen deze eerst voordat ze breder worden toegepast. Van Dijk: "Voor ons zijn mensen het fundament en data de verrijking. De beste innovaties ontstaan wanneer vakmanschap, data en samenwerking elkaar versterken."

Die datagedreven werkwijze loopt als rode draad door alles wat #11 doet. Een sprekend voorbeeld is de Equality Index, doorontwikkeld samen met partner SciSports. De index werkt met algoritmes die ondersteunen bij het maken van eerlijke competitie-indelingen. Op basis van prestatieniveaus én reisafstand. "Zodat kinderen niet zes keer op rij met 14-0 winnen of verliezen. Eerlijkere wedstrijden zorgen dat mensen langer, beter en met meer plezier blijven spelen." De indexen zijn bewust niet publiek om vergelijkingsgedrag te voorkomen. Maar achter de schermen sturen ze de competitie-indeling wel degelijk aan.

Een van de meest concrete innovatiedomeinen is infrastructuur: hieronder valt het project Innovatieplatform Gras. Door het verbod op chemische bestrijdingsmiddelen lopen voetbalvelden een groter risico op schimmels en plagen. #11 brengt partijen samen die helpen het gras groen te houden: van robotmaaiers tot innovatieve belichtings- en monitoringssystemen die bijdragen aan een gezonde grasmat. Daarbij houdt #11 ook rekening met klimaatverandering: nattere winters, drogere zomers en de bijbehorende vraagstukken rond afwatering en wateropslag. 

Technologie voor spelers, scheidsrechters en vrijwilligers
#11 werkt ook aan de praktische kant van het amateurvoetbal, met innovaties die het dagelijks leven van spelers, scheidsrechters en vrijwilligers makkelijker maken. RefConnect koppelt clubs die zonder scheidsrechter zitten aan beschikbare arbiters. REFSIX ondersteunt scheidsrechters tijdens wedstrijden met een smartwatch- en smartphone-app waarmee zij onder andere tijd, score, kaarten, wissels en wedstrijdadministratie eenvoudig bijhouden. En de Footbar tracker geeft jonge spelers voor het eerst inzicht in hun eigen prestaties: afgelegde afstand, sprintsnelheid, aantal gespeelde ballen.

Die innovaties staan niet op zichzelf. Ze zijn bouwstenen voor een groter platform. "Voetbal.nl is nu een plek voor wedstrijdplanning. Maar je kunt je voorstellen dat het een platform wordt waar in de toekomst steeds meer relevante voetbalinformatie en digitale diensten samenkomen." aldus Van Dijk.

De lessen vanuit topsport delen met de breedtesport
Of het nu om amateurvoetbaltechnologie, grasonderhoud of performance gaat; de KNVB zorgt dat de kennis niet bij de top blijft. #11 organiseert kennissessies en demodagen waarin clubs, analisten, gemeenten en experts kennis en innovaties met elkaar delen. Van Dijk: "We halen kennis op, maar we geven ook terug. Dat geldt voor amateurvoetbaltechnologie, performance-analyse, maar ook alles wat we leren over grasonderhoud."

Een volgend plan is de ontwikkeling van een IX lab op de KNVB Campus. In dit lab wil #11, samen met collega’s en externe partners, nieuwe toepassingen op het gebied van Extended Reality (XR) en immersive technologie gecontroleerd ontwikkelen, testen en valideren. Niet de technologie staat daarbij centraal, maar de vraag hoe deze daadwerkelijk waarde toevoegt voor het voetbal.

Een thema dat daarbij de aandacht krijgt is presteren onder druk. Dat onderwerp is relevant voor scheidsrechters, spelers, coaches én trainers, maar rijkt verder dan de sport alleen. "Partijen als defensie en de zorg weten ook hoe je presteert in extreme omstandigheden. Er zitten parallellen. We willen die kennis bij hen ophalen en onze kennis teruggeven." Dat cross-sectorale denken is typerend voor #11: een brede blik naar buiten, een concrete toepassing naar binnen.

Sportinnovator als katalysator
Sportinnovator speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van #11. Via het programma heeft de KNVB ondersteuning gekregen bij het opstarten van innovatieprojecten en zijn verschillende pilots versneld door middel van vouchers. 

Ook het netwerk van sportbonden, kennisinstellingen, bedrijven en overheden wordt gezien als waardevol. "Veel uitdagingen waar wij in het voetbal tegenaan lopen, spelen ook in andere sporten", vertelt Van Dijk. "Door kennis, ervaringen en resultaten te delen, hoeven we niet allemaal afzonderlijk hetzelfde uit te vinden. Dat versnelt innovatie en vergroot de impact."

Juist die kruisbestuiving tussen verschillende sporten en sectoren sluit aan bij de manier waarop #11 werkt: samen leren, samen ontwikkelen en succesvolle innovaties sneller opschalen. Zo profiteert uiteindelijk niet alleen het voetbal, maar de sport als geheel. Van Dijk: "Innovatie is zelden een wedstrijd tussen organisaties; het is een gezamenlijke zoektocht naar oplossingen die voor de hele sport waarde toevoegen."

De droom: overbodig worden
Waar staat #11 over vijf jaar? Van Dijk antwoordt zonder aarzelen: "Ik hoop dat we over vijf jaar niet bekendstaan om de innovaties die we hebben bedacht, maar om de manier waarop we innovatie organiseren. Mijn ultieme droom is dat de community-gedreven manier van werken onderdeel wordt van het DNA van de KNVB. Dat we hebben laten zien dat je de grootste impact maakt wanneer je begint bij de praktijk, vakmanschap verrijkt met data en vervolgens de juiste mensen samenbrengt om oplossingen te ontwikkelen die écht worden gebruikt. En dan ben ik misschien zelfs overbodig, maar kijk ik megatrots achterom.''

Dit artikel is onderdeel van een reeks ter ere van het WK voetbal, waarin we artikelen over innovaties in en rondom de voetbalsport plaatsen. Van topsport en breedtesport tot verduurzaming en maatschappelijke impact via voetbal.