RSI maakt kunstgras volledig circulair
Elk jaar worden in Nederland zo'n 200 kunstgrasvelden vervangen. Het materiaal van deze oude velden, honderden tonnen kunststofvezels, backing en coating, verdwijnt doorgaans in picknickbankjes, vlonderhout en slagplanken. Maar lang niet al het materiaal kan worden hergebruikt. RSI Sports Group werkt aan een alternatief: een kunstgrasveld waarbij alle onderdelen terugkeren in een gesloten kringloop.
Een nationaal afvalprobleem
Het end-of-life vraagstuk van kunstgras sluimerde al jaren, maar werd acuut in 2017. In Dongen ging een recyclingfabriek voor kunstgras failliet en kort daarna volgde er een brand. De overheid trok aan de bel en schreef via RVO, met ondersteuning van Sportinnovator, een SBIR (Small Business Innovation Research)-tender uit: wie bedenkt een structurele oplossing voor kunstgrasvelden die volledig opgebruikt zijn? RSI Sports Group, opgericht door Arnoud Fiolet, was een van de winnaars. "We zijn in 2019 aan de slag gegaan", vertelt hij. "In plaats van alleen maar naar de grasmat te kijken, wilden we het hele systeem herzien: van de vezels tot de onderbouw van de velden."
Slimme materiaalkeuze
De kern van de innovatie is een materiaalkeuze die de rest van de industrie nog altijd links laat liggen: polyester (PET), hetzelfde materiaal als in statiegeldflessen. Terwijl vrijwel alle kunstgrasvelden wereldwijd gemaakt zijn van polyethyleen, koos RSI bewust voor PET omdat het makkelijker recyclebaar is en zijn oorspronkelijke kwaliteit behoudt. "Het grote voordeel van polyester is dat je het meerdere keren kunt terugbrengen in dezelfde staat, zonder het helemaal te hoeven afbreken en opbouwen", legt Fiolet uit. In de praktijk betekent dit: de vezels, backing én coating — alles is gemaakt van PET.
'Voor de aanleg van één nieuw veld worden drie oude velden verwerkt in de onderbouw.'
Minder graven, meer hergebruik
RSI stopt niet bij de grasmat. Traditioneel vereist de aanleg van een kunstgrasveld het afgraven van ruim vijftig centimeter grond, vol met lagen zand, lavasteen en soms asfalt. Dat betekent duizenden kubieke meters grondverzet, veel transport en een forse CO₂-uitstoot. En dat voor een kunstgrasveld dat je na tien à vijftien jaar grotendeels weer moet vervangen. RSI doet het anders. Zij leggen kunstgrasvelden aan met modulaire panelen van end-of-life kunstgras. Deze horizontaal-waterafvoerende constructie is slechts vijf tot tien centimeter hoog, waardoor 80% minder afgraven nodig is. Elk paneel bevat daarnaast drie keer zoveel hergebruikt materiaal als de grasmat die er bovenop ligt. "Voor de aanleg van één nieuw veld worden drie oude velden verwerkt in de onderbouw. Dat is een mooie ontwikkeling als je ziet hoeveel kunstgrasvelden er per jaar worden uitgebroken", aldus Fiolet. De panelen zijn bovendien herplaatsbaar en bestand tegen de bevriezings- en opdooiproblemen waar Nederlandse velden soms mee te maken hebben.
Erkend door FIFA en de KNVB
In 2024 werd Fiolet uitgenodigd voor een FIFA Innovation Meeting waar hij vertelde over de innovatie. De reactie is hem nog altijd bijgebleven: "FIFA was verrast door onze materiaalkeuze en aanpak. Ze zeiden letterlijk dat de rest van de markt vaak binnen vaste (materiaal)kaders denkt en dat onze aanpak een serieus andere benadering was.''
Het resultaat van die Innovation Meeting en het daaropvolgende beoordelingsprogramma was dat het Circular Turf System van RSI opgenomen werd in het FIFA Innovation Programme, het programma waarmee FIFA innovatieve technologieën erkent die voetbal duurzamer maken zonder in te leveren op prestaties. Ook de KNVB ondersteunt het project als co-organiserende bond.
Eerste pilot in Dordrecht
Na jaren van ontwikkelen en testen wordt het eerste veld dit jaar werkelijkheid. Bij VV Dubbeldam in Dordrecht wordt het eerste, volledig circulaire kunstgrasveld van Nederland aangelegd. Fiolet werkt tijdens dit project nauw samen met VSG, KNVB en NOC*NSF. Na de aanleg wordt het veld uitgebreid getest en gebruikerservaringen gemonitord. ''Het gaat hier om een 1.0-versie. Die gaan we komende jaren verder ontwikkelen op basis van wat we leren", aldus Fiolet.
De circulaire toekomst van voetbal
Als het systeem zich bewijst, zijn de gevolgen groot. Gemeenten die kiezen voor een nieuw kunstgrasveld investeren in een product dat aan het einde van zijn leven geen afval achterlaat, maar grondstof wordt. De panelen behouden structureel waarde, waardoor financiering door middel van lease interessanter wordt voor clubs en gemeenten.
Vanuit Scandinavië en andere Europese landen wordt RSI al benaderd. Fiolet sluit niet uit dat grotere partijen het concept straks opschalen. "Als je mij in 2032 vraagt waar dit naartoe is gegaan, dan hebben we de markt structureel veranderd. Dat is het doel."
Dit artikel is onderdeel van een reeks ter ere van het WK voetbal, waarin we artikelen over innovaties in en rondom de voetbalsport plaatsen. Van topsport en breedtesport tot verduurzaming en maatschappelijke impact via voetbal.
